Miras Hukuku

Bir yakınınız vefat etti ve Türkiye'de gayrimenkulü, banka hesabı veya borcu bulunuyor. Mirasçılar genellikle aynı hususlarda desteğe ihtiyaç duyarlar: Mirasçıların kim olduğunu belirlemek, terekenin nelerden oluştuğunu tespit etmek, mirası kabul etmek mi yoksa reddetmek mi gerektiğine karar vermek ve malvarlığı değerlerinin intikalini gerçekleştirmek. Mirasçılardan birinin yurt dışında yaşaması veya murisin Türk vatandaşı olmaması durumunda, bu adımların her biri daha fazla belge ve karar alma süreci gerektirir.

Faaliyet Alanlarımız

• Mirasçılık belgesi (veraset ilamı). Mirasçıların kim olduğunu ve miras paylarını gösteren belgedir. Noterliklerden veya Sulh Hukuk Mahkemesinden alınır. Yabancılık unsuru taşıyan durumlarda, belgenin genellikle mahkemeden alınması gerekir.

• Mirasın reddi (reddi miras). Mirasçı, borçların aktif malvarlığından fazla olması gibi durumlarda mirası reddedebilir. Yasal süre üç aydır (Türk Medeni Kanunu, md. 606). Ölüm tarihinde murisin ödemeden aczi açıkça belli ise miras hükmen reddedilmiş sayılır (md. 605/2) ve bu durum daha sonra mahkeme kararıyla tespit edilebilir.

• Tapu senedi ve banka varlıklarının devri. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi verildikten sonra, miras kalan taşınmazların tapu müdürlüğünde mirasçılar adına tescil edilmesi ve banka hesaplarının serbest bırakılması işlemleridir.

• Veraset ve intikal vergisi beyannamesi. Beyanname verme süresi, ölümün Türkiye'de mi yoksa yurt dışında mı gerçekleştiğine ve mirasçıların ikametgah adresine göre değişiklik gösterir.

• Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu). Mirasçıların uzlaşamaması halinde mahkeme, malın aynen taksimine veya bu mümkün değilse satışına karar verir. Dava açılmadan önce arabuluculuk sürecine başvurulması zorunludur.

• Tenkis davası (saklı pay talepleri). Vasiyetname veya sağlığında yapılan bağışlar, belirli yakın akrabaların saklı paylarını ihlal edemez. Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir.

• Muris muvazaası (muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası). Murisin, diğer mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla tapu sicilinde aslında bağışladığı bir taşınmazı "satış" gibi göstermesi durumudur.

• Vasiyetnameler. Türk hukukuna uygun ve geçerli bir vasiyetname hazırlanması ile yurt dışında düzenlenen bir vasiyetnamenin Türkiye'deki hukuki etkilerinin değerlendirilmesi işlemleridir.

Muris yabancı uyruklu olduğunda hangi hukuk uygulanır?

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun uyarınca (MÖHUK md. 20), miras ölenin milli hukukuna tabidir. Ancak bunun önemli bir istisnası vardır: Türkiye'deki taşınmazlar her zaman Türk hukukuna tabidir. Dolayısıyla, bir Alman vatandaşının terekesi bölünebilir. Antalya'daki daire Türk hukuku kurallarına göre intikal ederken, diğer varlıklar Alman hukukuna tabi olur. Bu durum, kimin hangi oranda mirasçı olacağını ve yurt dışında düzenlenen bir vasiyetnamenin Türkiye'deki taşınmaz üzerindeki saklı payları bertaraf edip edemeyeceğini doğrudan etkiler.

Bu işlemler Türkiye'ye gelmeden yürütülebilir mi?

Çoğu durumda evet. Bir Türk konsolosluğunda veya ülkenizdeki bir noter huzurunda verilecek, apostil şerhi içeren ve yeminli tercümesi yapılmış bir vekaletname ile işlemleri yürütebilirsiniz. Vekaletnamenin özel yetkileri içermesi gerekir. Örneğin, genel bir vekaletnameye dayanılarak mirasın reddi işlemi yapılamaz.

Sürecin işleyişi

1. Aile tablosu ve terekeye dair bilinen tüm unsurlar incelenir. Gerekli belgeler ve halihazırda işlemekte olan süreler tespit edilir.

2. Mirasçılık belgesi alınır; tapu sicil kayıtları ve mümkün olduğu ölçüde banka kayıtları araştırılır.

3. Mirası kabul veya reddetme kararı ile vergi beyannamesi verilmesi gerekliliği müvekkille birlikte değerlendirilir.

4. Varlıkların devri, taksimi veya satışı gerçekleştirilir. Mirasçılar arasında uzlaşma sağlanamaması durumunda hukuki süreç yargıya taşınır.

Sıkça sorulan sorular

Türkiye'de mirası reddetmek için ne kadar sürem var?

Üç aydır. Yasal mirasçılar için bu süre, ölümden haberdar oldukları tarihten itibaren işlemeye başlar; ölüme daha sonra vakıf olduklarını kanıtlayabilirlerse süre bu tarihten itibaren hesaplanır. Atanmış mirasçılar için ise süre, vasiyetnamenin kendilerine resmen tebliğ edildiği tarihten itibaren başlar.

Bir yabancı Türkiye'de miras yoluyla taşınmaz edinebilir mi?

Evet. Yabancı uyruklu kişiler Türkiye'de miras yoluyla taşınmaz edinebilirler. Yabancıların mülk edinmesine yönelik askeri yasak bölgeler gibi kısıtlamalar yalnızca istisnai durumlarda uygulama alanı bulur.

Mirasçılar borçlardan da sorumlu olur mu?

Evet, mirası reddetmedikleri sürece borçlardan sorumludurlar. Bu nedenle, üç aylık süre dolmadan önce terekenin borç durumunun dikkatle incelenmesi önem arz eder.

Mirasçılar arasında uzlaşma sağlanamazsa ne olur?

Öncelikle arabuluculuk sürecine başvurulur. Bu süreçten sonuç alınamazsa, ortaklığın giderilmesi davası açılır ve mahkeme mülkün aynen taksimine veya satılarak elde edilen gelirin paylar oranında dağıtılmasına karar verir.