Aile Hukuku

Yabancılık unsuru taşıyan aile hukuku dosyalarının önemli bir kısmı, başka bir ülkeden gelen bir belgeyle başlar: Almanya'da alınmış bir evlilik cüzdanı, Hollanda'da verilmiş bir boşanma kararı, anne ve babası farklı uyruklardan olan bir çocuk. Türkiye'deki nüfus kayıtları bu olaylarla kendiliğinden güncellenmez. Evlilik ya da boşanma Türkiye'de tescil edilene kadar kişi nüfusta hâlâ bekâr ya da hâlâ evli görünür. Bu durum yıllar sonra bir miras, tapu satışı ya da yeni bir evlilik sırasında sorun çıkarabilir.

Bu alanda yürütülen işler

• Boşanma davaları. Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve hakimin eşleri bizzat dinlemesi gerekir (TMK m.166/3).

• Yabancı boşanma kararlarının tanınması ve tenfizi. Yurt dışında verilen bir boşanma kararı Türkiye'de tanınmadıkça hüküm doğurmaz. Tanıma dava yoluyla yapılır. Bazı durumlarda mahkemeye gitmeden, nüfus müdürlüğü aracılığıyla idari yoldan da yapılabilir.

• Yurt dışında yapılan evliliğin tescili. Yabancı makamlar önünde evlenen Türk vatandaşlarının evliliklerini Türkiye'deki nüfus kütüğüne işletmesi.

• Velayet ve çocukla kişisel ilişki. Ebeveynlerden birinin yurt dışında yaşadığı ya da çocukla birlikte yurt dışına taşınmak istediği durumlar dahil.

• Nafaka. Dava süresince tedbir nafakası, boşanmadan sonra yoksulluk ve iştirak nafakası, nafakanın artırılması veya azaltılması.

• Mal rejiminin tasfiyesi. Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılmada her eş, kural olarak diğer eşin evlilik süresince edindiği malların net değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir.

• 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararları. Aile içi şiddete karşı acil tedbirler ve uzaklaştırma kararı.

Farklı uyruktan eşlerin boşanmasında hangi hukuk uygulanır?

Türk mahkemesi önce eşlerin ortak milli hukukunu uygular. Ortak vatandaşlıkları yoksa ortak mutad meskenlerinin hukukunu, o da yoksa Türk hukukunu uygular (MÖHUK m.14). Örneğin Antalya'da yaşayan Türk–Hollandalı bir çift için genellikle Türk hukuku uygulanır. Yurt dışında yaşayan bir Türk vatandaşı, Türkiye'de yerleşim yeri olmasa da Türk mahkemesinde dava açabilir (MÖHUK m.41).

Boşanma için Türkiye'de bulunmam gerekir mi?

Çekişmeli boşanmada sizi avukatınız temsil eder, duruşmalara katılmanız genellikle gerekmez. Anlaşmalı boşanmada hakimin iki eşi de dinlemesi zorunlu olduğundan en az bir duruşmada bulunmanız gerekir. Bazı durumlarda bu dinleme ses ve görüntü bilişim sistemiyle yapılabilir. Yabancı mahkeme kararının tanınması davalarında ise çoğunlukla Türkiye'ye gelmeniz gerekmez.

Sık sorulan sorular

Yurt dışında boşandım. Türkiye'de de boşanmış sayılır mıyım?

Karar Türkiye'de tanınıp nüfus kaydına işlenene kadar hayır. O zamana kadar Türk kayıtlarında evli görünürsünüz. Bu da yeni bir evlilikte, mirasta ve tapu işlemlerinde sorun çıkarır.

Yabancı boşanma kararı dava açmadan tescil edilebilir mi?

Bazı durumlarda evet. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A'ya göre şartlar varsa karar, nüfus müdürlüğü veya konsolosluk aracılığıyla idari yoldan tescil edilir. En önemli şart çoğunlukla eşlerin birlikte başvurmasıdır. Bu mümkün değilse tanıma davası açılır.

Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?

Protokol hazırsa ve mahkemenin takvimi uygunsa karar çoğu zaman ilk duruşmada verilir. Karar, istinaf süresi dolunca ya da taraflar istinaf hakkından feragat edince kesinleşir.

Yabancı eş Türkiye'deki mallardan pay alır mı?

Bu, mal rejimine uygulanacak hukuka bağlıdır. Uygulanacak hukuk MÖHUK m.15'e göre belirlenir. Türk hukuku uygulanıyorsa yabancı eş, Türk vatandaşı bir eşle aynı haklara sahiptir.