Gayrimenkul Hukuku
Yazar:
Büşra Nişancı
Türk Vatandaşlığına Uygun Gayrimenkuller: 2026 Yılı Taşınmaz Türleri, Şartlar ve Kısıtlamalar

Gayrimenkul Edinimi Yoluyla Türk Vatandaşlığının Kazanılması
Türkiye'nin istisnai vatandaşlık mevzuatı, milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak kaydıyla, şartları taşıyan gayrimenkulleri satın alan yabancıların Türk vatandaşlığı kazanmasına olanak tanımaktadır. Ancak her taşınmaz bu kapsamda değerlendirilmemektedir: Taşınmazın türü, değeri, edinme biçimi ve ödeme yöntemi Türk hukuku uyarınca ayrı ayrı şartlara tabidir. Bu şartlar, ilgili kanun ve yönetmelik metinlerine doğrudan atıfta bulunarak ve gerektiğinde harfiyen alıntı yapılarak aşağıda açıklanmıştır.
I. Yasal Dayanak
Gayrimenkul edinimi yoluyla vatandaşlık kazanılmasının temel dayanağı, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun "Türk vatandaşlığının kazanılmasında istisnai haller" başlıklı 12. maddesidir. Maddenin birinci fıkrası şu şekildedir:
"Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Cumhurbaşkanı kararı ile aşağıda belirtilen yabancılar Türk vatandaşlığını kazanabilirler."
— 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, Madde 12(1)
Bu fıkraya 28 Temmuz 2016 tarihli ve 6735 sayılı Kanun ile eklenen (b) bendi uyarınca, Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapan yabancılara istisnai yoldan vatandaşlık kazanma imkanı tanınmıştır. Taşınmaz edinimi yoluyla vatandaşlık kazanılmasına ilişkin usul ve esaslar ise Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 20. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde düzenlenmiştir. En son 12 Aralık 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik ile güncellenen ve yürürlükte olan bu bent şu şekildedir:
"Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmazı en az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarında satın aldığı ve tapu siciline üç yıl süreyle satılmaması şerhi konulduğu veya kat mülkiyeti ya da kat irtifakı kurulmuş taşınmazın satışının vadedildiğine dair noterlikçe düzenlenen sözleşmenin en az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarının peşin olarak ödenmesi ve tapu siciline üç yıl süreyle devir ve terkini yapılmayacağı taahhüdü şerh edilmesi şartıyla satın aldığı tespit edilen yabancılar Cumhurbaşkanı kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir."
— Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, Madde 20(2)(b)
Bu hükümde yer alan unsurlar sonraki bölümlerde ayrıntılı olarak incelenmektedir.
II. Asgari Yatırım Tutarı
Yukarıda aktarılan hüküm uyarınca, 2026 yılında yürürlükte olan asgari yatırım tutarı 400.000 ABD Doları veya karşılığı dövizdir. Bu tutar tek bir taşınmaz ile karşılanabileceği gibi birden fazla taşınmazın toplam değeri ile de sağlanabilir; mevzuatta edinilebilecek taşınmaz sayısına ilişkin bir üst sınır öngörülmemiştir.
Taşınmazın satış vaadi sözleşmesiyle (yani gelecekte satışın yapılacağına dair noter tarafından düzenlenen bir ön sözleşme ile) edinilmesi halinde, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan ilgili uygulama rehberi şu kuralı öngörmektedir:
"Satış vaadine dayalı başvurularda, Yönetmelik’te aranan tutarın tek bir sözleşme ile güvence altına alınması ve vaade konu taşınmazların bu sözleşmede belirtilmesi şarttır. Buna göre, birden fazla taşınmaz tek bir satış vaadi sözleşmesine konu edilebilir. Ancak birden fazla bağımsız satış vaadi sözleşmesine dayanan başvurular dikkate alınmayacaktır."
— Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Kapsamındaki Kılavuz, 9 Aralık 2024
III. Taşınmazın Niteliği: Uygun Olan ve Kapsam Dışı Bırakılan Kategoriler
Yönetmelik, tutara ilişkin şartın yanı sıra taşınmazın niteliğine dair de ayrı ve bağımsız bir şart getirmektedir. Bir taşınmazın değerinin belirlenen barajı aşması tek başına yeterli bir kriter değildir.
A. Uygun Kategoriler
Yönetmeliğin 20. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca hazırlanan ve 9 Aralık 2024 tarihinde yürürlüğe giren Kılavuz'da taşınmazın niteliğine ilişkin şart şu şekilde ifade edilmiştir:
"Taşınmazın, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca tapu sicilinde bağımsız bölüm olarak tescilli olması veya arsa niteliğindeki taşınmazlarda, taşınmazın arsa vasfıyla tescilli olması ve üzerinde mevzuata uygun, yapı kullanma izin belgesi bulunan kalıcı bir yapının varlığının tespiti şarttır."
— Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Kapsamındaki Kılavuz, 9 Aralık 2024, s. 2
Buna göre, üzerinde kat mülkiyeti kurulmuş olan (tamamlanmış ve tescil edilmiş daire, ofis, dükkan, depo veya konut gibi bağımsız bölümler) ve kat irtifakı kurulmuş olan (henüz tamamlanmamış ancak projesi tapuya tescil edilmiş inşaat halindeki projeler) taşınmazlar genel kural olarak uygundur. Bir arsanın uygun olabilmesi için ise üzerinde mevzuata uygun ve yapı kullanma izin belgesi (iskan) bulunan kalıcı bir yapının mevcut olduğunun tespit edilmesi zorunludur.
B. Kapsam Dışı Bırakılan Kategoriler
Aynı Kılavuz, kapsam dışı bırakılan iki kategoriyi açıkça belirtmektedir:
"2644 sayılı Tapu Kanununun 35 inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen iki yıllık proje geliştirme yükümlülüğüne tabi olan üzerinde yapı bulunmayan taşınmazların veya tarım arazilerinin vatandaşlık kazanımı amacıyla edinilmesi mümkün değildir."
— Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Kapsamındaki Kılavuz, 9 Aralık 2024, s. 3
Bu istisnanın ilk unsuru, üzerinde yapı bulunmayan taşınmazlar için 2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 35. maddesinin 4. fıkrasında öngörülen proje geliştirme yükümlülüğüdür; bu fıkra uyarınca, yabancı gerçek kişilerin üzerinde yapı bulunmayan taşınmazı edindikleri tarihten itibaren iki yıl içinde geliştirecekleri projeyi ilgili Bakanlığın onayına sunmaları gerekmektedir. Bu yükümlülük yerine getirilene kadar söz konusu taşınmaz vatandaşlık başvurusu için bir yatırım olarak kabul edilmez. İkinci unsur ise tarım arazileridir: Tarla, bağ, bahçe ve benzeri tarımsal taşınmazlar, ayrı bir yasal rejime tabi oldukları için (5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararı) bu sistemin dışındadır.
Kılavuz ayrıca, devre mülk hakkına tabi taşınmazların da mülkiyet yoluyla vatandaşlık kazanılmasına uygun olmadığını açıkça düzenlemektedir:
"Devre mülk hakkına konu taşınmazlar, gayrimenkul edinimi yoluyla Türk vatandaşlığı kazanılmasına konu edilemez."
— Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Kapsamındaki Kılavuz, 9 Aralık 2024, s. 3
Sonuç olarak, değeri 400.000 ABD Dolarının üzerinde olsa dahi, tarım arazileri veya üzerinde iskanı olan tamamlanmış bir yapı bulunmayan arsalar sadece değer şartını sağladığı gerekçesiyle vatandaşlık başvurusuna dayanak yapılamaz; edinim işlemlerine başlamadan önce bu tür taşınmazlar için Uygunluk Belgesi (bkz. Bölüm VI) verilmeyeceğinin göz önünde bulundurulması önem arz etmektedir.
C. Diğer Şartlar ve Sınırlamalar
Taşınmazın niteliğine ilişkin şartların yanı sıra, uygulamada dikkate alınması gereken çeşitli ek sınırlamalar da mevcuttur.
Hisseli (paylı) edinim: Kılavuz uyarınca, "bir taşınmazın hisseli olarak edinilmesi halinde vatandaşlık başvurusunda bulunulması mümkün değildir." Dolayısıyla, bir taşınmazın birden fazla yabancı gerçek kişi tarafından paylı mülkiyet şeklinde edinilmesi durumunda bu taşınmaz vatandaşlık başvurusuna konu edilemez; buna karşın, birden fazla kişi adına tescilli bir taşınmazın tamamının tek bir yabancı kişi tarafından edinilmesi mümkündür.
Akrabalardan veya kendi şirketinden edinme: Yönetmelik, yabancı gerçek kişinin şahsen gayrimenkul edinmesini konu aldığından, başv sahibinin eşi veya çocukları adına ya da ortağı veya yöneticisi olduğu bir şirket adına yapılan edinimler gereken tutarın hesaplanmasında dikkate alınmaz.
Önceki devirden sonra yeniden edinme: Muvazaayı önlemek amacıyla, 12 Ocak 2017 tarihinden sonra başvuru sahibi, başvuru sahibinin eşi veya çocukları ya da aynı uyruklu başka bir yabancı tarafından bir Türk vatandaşına veya şirkete devredilmiş olan taşınmazlar, vatandaşlık edinimine konu edilemez.
Aynı taşınmazın mükerrer kullanımı: Bir taşınmaz (veya taşınmazdaki bir pay) bir kişinin vatandaşlık kazanmasını sağladıktan sonra, üç yıllık taahhüt süresi dolmuş olsa dahi, başka hiçbir yabancı aynı taşınmaz veya pay üzerinden vatandaşlık başvurusunda bulunamaz.
Uyruk sınırlaması: 2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 35. maddesi uyarınca, Türkiye'de gayrimenkul edinimi yalnızca Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen ülke vatandaşlarına serbesttir. Bu listede yer almayan ülkelerin vatandaşları (örneğin Suriye vatandaşları) Türkiye'de şahsen gayrimenkul edinemezler ve dolayısıyla bu yolla vatandaşlığa başvuramazlar.
Miktarsal sınırlama: Aynı madde uyarınca, yabancı gerçek kişiler ülke genelinde kişi başına en fazla 30 hektar ve özel mülkiyete konu ilçe yüzölçümünün en fazla %10'u kadar taşınmaz edinebilirler.
Askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ve özel güvenlik bölgeleri: 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu ile ilgili 5949 sayılı Yönetmelik uyarınca, belirlenen askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri içinde yabancı gerçek kişilerin taşınmaz edinmesi mümkün değildir. "Özel Güvenlik Bölgeleri" içindeki edinimler ise ilgili il valiliğinin iznine tabidir.
IV. Değer Tespiti
Bir taşınmazın fiili değeri, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından yetkilendirilmiş ve listelenmiş bir gayrimenkul değerleme kuruluşu tarafından hazırlanan değerleme raporu ile belirlenir. Bu raporun tapu işlemine yansıtılma usulü, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün 2024/4 sayılı Genelgesi ile güncellenmiştir. Genelge, ilgili belgeyi şu şekilde tanımlamaktadır:
"Taşınmaz Edinimi Yoluyla Vatandaşlık Kazanımına İlişkin Değerleme Tespit Belgesi (TTB) ... ilgili gayrimenkul değerleme raporunun eki olarak TADEBİS uygulaması üzerinden hazırlanan ve TAKBİS/Webtapu sistemine iletilen, ilgili taşınmazın vatandaşlık kazanımı amacıyla kabul edilebilecek yatırım tutarını gösteren belgedir."
— Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, Genelge No. 2024/4, 13 Haziran 2024
Buna göre, tapu müdürlükleri doğrudan TTB'de belirtilen tutarı esas alır; fiziki olarak sunulan TTB'ler işleme kabul edilmez. Ayrıca, TTB'nin düzenlenme tarihi ile vatandaşlık başvurusu arasındaki sürenin altı ayı aşması halinde, değerleme raporunun ve ilgili TTB'nin yenilenmesi zorunludur.
V. Bedelin Ödenmesi: Döviz Alım Belgesi Şartı
Yabancı gerçek kişinin taraf olduğu satışlarda, satış bedeline karşılık gelen yabancı paranın bir bankaya ve bu banka aracılığıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na satılması zorunludur. Bu şart, Merkez Bankası'nın Sermaye Hareketleri Genelgesi'nde şu şekilde düzenlenmiştir:
"Taraflar, tapu işlemine ilişkin başvurularında, satış bedelini teşkil eden dövizin bir bankaya satıldığını tevsik eden döviz alım belgesini tapu idaresine sunmakla yükümlüdür. Döviz alım belgesinde kayıtlı Türk lirası tutar, tapu idaresine satış bedeli olarak beyan edilir."
— Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sermaye Hareketleri Genelgesi, Madde 13(3)
Buna göre, bedelin doğrudan Türk lirası olarak ödenmesi veya dövizin bir döviz bürosunda bozdurulması halinde işlem tamamlanamaz; döviz mutlaka bir banka aracılığıyla resmi kanallardan bozdurulmalıdır. Döviz alım belgesinde en azından dövizi bozduran kişinin adı, pasaport veya yabancı kimlik numarası, taşınmaz numarası, bozdurulan dövizin ABD doları karşılığı ve işlemin vatandaşlık amacıyla yapıldığına dair açıklama yer almalıdır.
VI. Üç Yıllık Satış Yasağı ve Uygunluk Belgesi
Bölüm I'de alıntılanan Yönetmelik uyarınca, taşınmaz satış yoluyla edinildiğinde tapu siciline üç yıl süreyle satılamayacağı şerhi konulur; satış vaadiyle edinildiğinde ise üç yıl süreyle devir ve terkin yapılmayacağı taahhüdü tapuya şerh edilir. Uygulamada, satış işlemlerinde resmi senette şu taahhüde yer verilmektedir:
"Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 20 nci maddesi kapsamında Türk vatandaşlığını kazanmak amacıyla edindiğim bu taşınmazı/taşınmazları üç yıl süreyle satmayacağımı taahhüt ederim."
— Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Kapsamındaki Kılavuz
Bu taahhüde ilişkin belgeler (resmi senet veya satış vaadi sözleşmesi, değerleme raporu/TTB, döviz alım belgesi, ödeme dekontu ve kimlik/pasaport) yetkili makama iletilir; yetkili makam dosyayı inceleyerek taşınmazın türü, tutarı ve usulüne ilişkin tüm şartların sağlandığını teyit eden bir Uygunluk Belgesi düzenler. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından vatandaşlık başvurusunun esastan incelenmesi ancak bu belgenin düzenlenmesinden sonra mümkün olmaktadır.
VII. Başvuru İçin Gerekli Temel Belgeler
Yönetmeliğin 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, başvuru dosyasında en azından aşağıdaki belgelerin bulunması zorunludur:
Başvuru formu (dilekçe),
Geçerli bir pasaport veya eşdeğer kimlik belgesi,
Medeni hal belgesi,
Kimlik bilgilerini gösteren doğum belgesi veya nüfus kayıt örneği ve varsa eş ile çocukların aile bağını kanıtlayan belge,
Taşınmazın edinimine ilişkin resmi senet veya satış vaadi sözleşmesi, değerleme raporu/TTB, döviz alım belgesi ve ödeme dekontu,
Adli sicil belgesi ve biyometrik fotoğraf,
Hizmet bedelinin ödendiğine dair makbuz.
VIII. Sonuç
Gayrimenkul edinimi yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması, uygun nitelikte bir taşınmazın seçilmesi, gerekli tutarın usulüne uygun olarak ödenmesi ve gerekli belgelerin eksiksiz temin edilmesi kaydıyla, öngörülebilir bir çerçevede yürütülebilecek bir süreçtir. Bununla birlikte, taşınmazın niteliği (özellikle tarım arazilerinin ve üzerinde yapı bulunmayan proje geliştirme yükümlülüğüne tabi arsaların kapsam dışı bırakılması), başvuru sahibinin uyruğu ve taşınmazın bölgesel sınırlamalara uygunluğu, değer şartından bağımsız olarak ve ek olarak sağlanması gereken hususlardır.
Bu kapsamda, satın alma işlemlerine başlamadan önce (tercihen resmi senet imzalanmadan önce) taşınmazın tapu kaydının Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü nezdinde doğrulanması ve sürecin bir gayrimenkul hukuku avukatı veya bu alanda uzman bir danışman desteğiyle yürütülmesi önemle tavsiye edilir.
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut başvurular için güncel mevzuattan, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün resmi kayıtlarından teyit alınmalıdır.
Not: Bu makalede yer verilen Türk mevzuat hükümleri, bilgilendirme amacıyla İngilizceye çevrilmiş olup; olası her türlü uyuşmazlıkta Türkçe orijinal metinler esas alınacaktır.
Atıfta Bulunulan Temel Mevzuat (Yürürlükteki Hükümler)
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, Madde 12(1)(b).
Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, Madde 20 (en son 12 Aralık 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik ile güncellenmiş haliyle).
2644 sayılı Tapu Kanunu, Madde 35.
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu.
2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu ve 5949 sayılı Yönetmelik.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sermaye Hareketleri Genelgesi, Madde 13.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün 2024/4 sayılı Genelgesi ve eki "Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Kapsamındaki Kılavuz" (9 Aralık 2024 tarihinden itibaren yürürlükte olan haliyle).
Kaynak:
Uyarı:
Gayrimenkul yatırımı yoluyla Türk vatandaşlığı kazanabilmek için gereken asgari tutar nedir?
2026 yılı itibarıyla, asgari tutar 400.000 ABD Doları veya buna eşdeğer yabancı para birimidir. Bu tutar, tek bir taşınmaz ile karşılanabileceği gibi, dahil edilecek taşınmaz sayısında herhangi bir sınırlama olmaksızın, birden fazla taşınmazın toplam değeri üzerinden de karşılanabilir.
Tarım arazisi veya boş bir parsel, hak kazanmak için kullanılabilir mi?
Hayır. Değeri ne olursa olsun, tarım arazileri (tarlalar, meyve bahçeleri, bağlar ve benzerleri) tamamen kapsam dışıdır. Boş bir arsa, yalnızca üzerinde halihazırda yapı kullanma izin belgesi bulunan, yasal olarak tamamlanmış kalıcı bir yapı barındırması durumunda bu niteliği haiz olur; iki yıllık proje geliştirme yükümlülüğüne tabi olan imarsız araziler bu kapsamda değerlendirilmez.
Gerekli tutara ulaşmak amacıyla birden fazla taşınmaz birleştirilebilir mi?
Evet, doğrudan satış yoluyla edinilmesi halinde bu mümkündür. Edinim işleminin satış vaadi sözleşmesi ile gerçekleştirilmesi durumunda ise, tutarın tamamının noter onaylı tek bir sözleşme ile güvence altına alınması gerekmektedir; birden fazla bağımsız satış vaadi sözleşmesine dayanan başvurular kabul edilmemektedir.
Ödemenin banka aracılığıyla yapılması ve Döviz Alım Belgesi alınması zorunlu mudur?
Evet. Satış bedeline karşılık gelen yabancı paranın bir bankaya satılması, bankanın da bu dövizi Merkez Bankası'na satması ve neticesinde düzenlenen Döviz Alım Belgesi'nin (DAB) tapu müdürlüğüne sunulması zorunludur. Doğrudan Türk lirası ile ödeme yapılması veya dövizin bir döviz bürosunda exchange edilmesi bu yasal şartı yerine getirmemektedir.
Vatandaşlık alındıktan sonra mülk satılabilir mi?
Hemen gerçekleşmemektedir. Tapu siciline, satış yapılmasını engelleyen üç yıllık bir şerh konulmaktadır (veya taşınmaz satış vaadi sözleşmelerinde devir ve iptal yapılamayacağına dair taahhüt alınmaktadır); bu sürenin, vatandaşlığın resmen ne zaman kazanıldığına bakılmaksızın tamamlanması zorunludur.
Daha fazla...

24 Eyl 2026
Zümre Sistemi: Türk Miras Hukukunda Yasal Mirasçılar ve Miras Paylarının Hesaplanması
TMK m. 495-501 çerçevesinde zümre sistemi, halefiyet, sağ kalan eşin payı, evlatlık ve Devletin mirasçılığı; her olasılık için soy ağacı şemalı örnekler ve Yargıtay kararları.

21 Eyl 2026
Mirasın Hükmen Reddi Nedir? TMK m. 605 ve Yargıtay Uygulaması
Mirasbırakanın borca batık terekesi mirasçıyı otomatik korur mu? TMK m. 605/2 uyarınca mirasın hükmen reddinin şartlarını, ispat yükünü ve konuya ilişkin Yargıtay kararlarını inceliyoruz.

16 Eyl 2026
Türkiye'de Mirasa Hangi Hukuk Uygulanır? Yabancılar İçin Saklı Pay Rehberi
Türkiye'de taşınmazı olan ya da bir Türk vatandaşından miras kalan bir yabancıysanız, MÖHUK ve Türk Medeni Kanunu'nun nasıl uygulanacağını yazımızda bulabilirsiniz.