Kişisel Sağlık Verilerinin Kontrolü: Düzeltme, Silme ve İdari Başvuru Süreci

Kişisel Sağlık Verilerinin Kontrolü: Düzeltme, Silme ve Hukuki Başvuru Süreci

Bireylerin sağlık verileri, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) uyarınca özel nitelikli kişisel veri kategorisinde yer almaktadır ve bu verilerin işlenmesi, korunması ve silinmesi konusunda yasal düzenlemeler büyük bir hassasiyetle uygulanır. Bu makale, kişilerin sağlık verilerinin eksik, yanlış veya işlenme şartları ortadan kalktığı için düzeltilmesini veya silinmesini talep etme hakkını, bu hakların dayanağını, idari başvuru sürecini ve idarenin ret cevabına karşı izlenecek hukuki yolları detaylıca ele almaktadır.

I. Sağlık Verisi ve Hukuki Çerçeve

1. Kişisel Sağlık Verisi Nedir ve Neden Özeldir?

Kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi ifade eder1111. Kişilerin sağlık verileri ise, hukuka aykırı olarak işlendiğinde mağduriyete veya ayrımcılığa sebep olma riski taşıdığı için KVKK ve ilgili mevzuat tarafından özel nitelikli kişisel veri olarak tanımlanmıştır2. Bu veriler, kişilerin fiziksel ve ruhsal sağlık durumlarına ilişkin bilgileri, alınan sağlık hizmetlerini ve teşhis, tedavi süreçlerini içerir.

Sağlık verilerinin korunması, bireyin mahremiyet hakkının ve temel hak ve özgürlüklerinin güvence altına alınması açısından hayati öneme sahiptir. Bu nedenle, Kanun, özel nitelikli kişisel verilerin güvenliği için veri sorumlularına ek yükümlülükler yüklemiştir3.

2. Silme, Yok Etme ve Düzeltme Hakkının Dayanağı

İlgili kişilerin (veri sahibi gerçek kişilerin) kendi verileri üzerindeki kontrol hakkı, KVKK’nın temelini oluşturur. Bu haklar, Kanun’un 11. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

İlgili kişi olarak adlandırılan veri sahipleri, haklı bir gerekçeye dayanarak sağlık verilerinin düzeltilmesini veya silinmesini talep edebilir. Bu taleplerin hukuki dayanağı, Kanun’un 11. maddesi ve verilerin silinme/yok edilme şartlarını düzenleyen 7. maddesidir.

6698 Sayılı KVKK Madde 11 (İlgili Kişinin Hakları) (Özetle):

İlgili kişi, veri sorumlusuna başvurarak;

(ç) Kişisel verilerin eksik veya yanlış işlenmiş olması hâlinde bunların düzeltilmesini isteme,

(d) 7 nci maddede öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme,

haklarına sahiptir.

6698 Sayılı KVKK Madde 7 (Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hâle Getirilmesi) (Doğrudan Alıntı):

(1) Bu Kanun ve ilgili diğer kanun hükümlerine uygun olarak işlenmiş olmasına rağmen, işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması hâlinde kişisel veriler re'sen veya ilgili kişinin talebi üzerine veri sorumlusu tarafından silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir.

Bu kapsamda, eğer bir sağlık verisi (teşhis, tedavi bilgisi, randevu kaydı vb.) eksik, hatalı veya güncelliğini yitirmişse, ya da söz konusu verinin işlenmesini gerektiren hukuki sebep (örneğin kanuni saklama süresinin dolması) ortadan kalkmışsa, ilgili kişi bu verilerin düzeltilmesini veya imhasını (silinmesi, yok edilmesi veya anonim hale getirilmesini) talep edebilir4444.

II. Sağlık Verisinin Silinmesi ve Düzeltilmesi Süreci

İlgili kişinin, sağlık kurumunda tutulan verilerinin düzeltilmesi veya silinmesi talebinde bulunması, idari bir süreç başlatır. Bu süreç, Kanun’un 13. maddesi uyarınca belirlenmiştir.

1. Veri Sorumlusuna Başvuru

İlgili kişi, taleplerini öncelikle veri sorumlusu olan sağlık kuruluşuna (hastane, il sağlık müdürlüğü vb.) yazılı olarak veya Kurul’un belirlediği diğer yöntemlerle iletmek zorundadır. Bu başvuru, bir dilekçe ile yapılır ve talep edilen verinin niteliği, düzeltme/silme gerekçesi ve talebin kapsamı net bir şekilde belirtilmelidir.

6698 Sayılı KVKK Madde 13 (İlgili Kişinin Veri Sorumlusuna Başvurusu):

(1) İlgili kişi, bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili taleplerini yazılı olarak veya Kurulun belirleyeceği diğer yöntemlerle veri sorumlusuna iletir.

Veri sorumlusu, yani başvurunun yapıldığı sağlık kurumu, başvuruya konu kişisel verilerin silinmesi işleminde, bu verilerin ilgili kullanıcılar için hiçbir şekilde erişilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesi için gerekli tüm teknik ve idari tedbirleri almakla yükümlüdür5. Silme, verilerin artık ilgili kullanıcılar tarafından erişilememesi anlamına gelirken 6, yok etme ise verilerin hiç kimse tarafından hiçbir şekilde geri getirilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesidir7.

2. Başvurunun Sonuçlandırılması ve Cevap Süresi

Veri sorumlusu, ilgili kişiden gelen talebi niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür.

6698 Sayılı KVKK Madde 13 (İlgili Kişinin Veri Sorumlusuna Başvurusu):

(2) Veri sorumlusu başvuruda yer alan talepleri, niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırır. Ancak, işlemin ayrıca bir maliyeti gerektirmesi hâlinde, Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir.

Veri sorumlusunun, talebi haklı görmesi durumunda, istenen düzeltme veya silme işlemleri gerçekleştirilir ve başvuru sahibine bu durum bildirilir. Eğer talep edilen işlem, Kanun ve ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilecekse, veri sorumlusu uygun silme, yok etme veya anonim hale getirme yöntemlerinden birini seçer ve uygular8.

III. İdari Ret Cevabına Karşı Hukuki Yollar

Sağlık kurumunun veri sahibinin talebini reddetmesi, cevabın yetersiz olması veya otuz günlük yasal sürede cevap vermemesi durumunda, ilgili kişinin itiraz ve şikâyet hakkı doğar. Bu aşamada, izlenmesi gereken hukuki yol, Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na (Kurul) şikâyette bulunmaktır.

1. Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na Şikayet

İlgili kişi, veri sorumlusundan gelen olumsuz cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurul’a şikâyette bulunabilir.

6698 Sayılı KVKK Madde 14 (Kurula Şikâyet) (Özetle):

(1) Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâllerinde; ilgili kişi, veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir.

(2) 13 üncü madde uyarınca idari başvuru yolu tüketilmeden Kurula şikâyette bulunulamaz.

Kurul, şikâyeti değerlendirerek veri sorumlusunun Kanun hükümlerine uygun hareket edip etmediğini inceler. Kurul’un vereceği karar, veri sorumlusu için bağlayıcıdır ve Kurul, Kanun’a aykırılık tespit ederse ilgili verilerin silinmesi/düzeltilmesi yönünde karar verebilir.

2. Kurul Kararlarına Karşı Yargı Yolu

KVKK’daki süreç idari başvuru ve idari denetim mekanizmasıdır. İlgili kişi, Kurul’un verdiği kararlara karşı da yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. Kurul kararlarına karşı, idari yargı yolunda, yani İdare Mahkemesi’nde dava açılabilir. Bu, kişisel verilerinin korunması hakkının anayasal güvencesi kapsamında, idari süreçlerin tamamlanmasının ardından başvurulan en üst hukuki denetim mekanizmasıdır.

Bu hukuki süreç, özellikle bireyin mesleki veya sosyal hayatını doğrudan etkileyen (örneğin sağlık kayıtlarının bir ehliyet, ruhsat veya mesleği icra etme yeterliliğini engellediği durumlarda), hatalı veya işlenme amacı ortadan kalkmış bir sağlık kaydının düzeltilmesi veya silinmesi için kritik bir öneme sahiptir. Kişiler, bu haklarını kullanarak özel nitelikli verileri üzerindeki kontrolü yeniden tesis edebilirler.

Sonuç

Kişisel veriler, modern çağın en önemli değerlerinden biri olup, sağlık verileri de özel nitelikli kişisel veri olarak en hassas kategoriyi oluşturmaktadır. KVKK, bireylere, kendi sağlık verileri üzerinde düzeltme ve silme gibi güçlü haklar tanımış ve bu hakların idari ve yargısal yollarla korunmasını sağlamıştır. Bir sağlık verisinin eksik, yanlış veya işlenme şartı ortadan kalkmışsa, ilgili kişi, veri sorumlusuna yapacağı başvuru ile süreci başlatabilir ve olumsuz bir cevap alması halinde dahi, Kurul ve yargı denetimi ile hakkını arayabilir. Bu süreçlerin doğru yönetilmesi, bireylerin mahremiyetinin ve geleceklerinin güvence altına alınması demektir.