Gayrimenkul Hukuku

Yazar:

Büşra Nişancı

Sözleşmede Kira Artış Maddesi Yoksa Ne Olur?

Antalya Gayrimenkul Avukatı: Kira Artışı Nasıl Yapılır?
İçindekiler
No headings found in container

Kira Sözleşmesinde Artış Hükmü Bulunmaması Durumunda Ne Olur? Kira Artışı Nasıl Hesaplanır?

Türk hukukunda kira bedelinin artırılması, tamamen tarafların serbest iradesine bırakılmış bir husus değildir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ("Kanun") 343 ila 346. maddeleri, konut ve çatılı işyeri kiralarında kira bedeline ilişkin hükümleri kamu düzenine dayanan sınırlandırmalarla çevrelemiştir. Uygulamada en sık karşılaşılan soru şudur: Kira sözleşmesinde artış hükmü bulunmaması halinde, kiraya verenin kira bedelini artırması zorunlu mudur, buna hakkı var mıdır ve eğer varsa bu artış hangi usul ve oranda gerçekleştirilebilir? Bu makalede, güncel mevzuat ve Yargıtay içtihatları ışığında bu sorular ele alınmaktadır.

I. Genel Çerçeve: Kira Sözleşmesi Koşullarının Değiştirilmesi Yasağının İstisnası

Kanun'un 343. maddesi, kiracı aleyhine değişiklik yapılmasına yalnızca tek bir hususta izin vermektedir:

"Kira sözleşmelerinde kira bedelinin belirlenmesi dışında, kiracı aleyhine değişiklik yapılamaz." — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (Resmî Gazete: 4 Şubat 2011, kabul tarihi 11 Ocak 2011), m. 343

Bu kuralın doğal sonucu olarak, kira bedelinin kendisi dışındaki hiçbir kira koşulu (güvence bedeli, gecikme cezası, erken fesih tazminatı vb.), ister tek taraflı olarak ister sözleşmenin yenilenmesi yoluyla kiracı aleyhine ağırlaştırılamaz. Kira bedelinin artırılması, kanunun izin verdiği yegane istisna olup bu durum da sıkı usul ve oran sınırlamalarına tabidir.

II. Kira Sözleşmesinde Kira Artış Maddesi Var mı? Bu Ayrım Neden Önemlidir?

Kanun'un 344. maddesi, tarafların artış konusunda anlaşıp anlaşmadıklarına göre iki farklı rejim öngörmektedir.

A. Kira Sözleşmesinde Kira Artış Maddesi Bulunması Halinde (m. 344/1)

"Tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmaları, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerlidir. Bu kural, bir yıldan daha uzun süreli kira sözleşmelerinde de uygulanır." — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 344/1

Sözleşmede belirli bir artış oranı kararlaştırılmışsa (örneğin "%15" veya "TÜFE oranı"), bu oran TÜFE'nin on iki aylık ortalamalardaki değişim oranını aşmadığı sürece geçerlidir. Sözleşmedeki oran bu tavanı aşarsa uygulanacak oran TÜFE ortalamasına indirilir; sözleşmedeki oran tavanın altındaysa, (daha düşük olan) sözleşmedeki oran uygulanır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi yakın tarihli kararlarında da bu hesaplama disiplinini istikrarlı bir şekilde uygulamaktadır (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2025/6193, K. 2026/2965, T. 12.05.2026).

B. Kira Sözleşmesinde Kira Artış Maddesi Bulunmaması Halinde (m. 344/2)

Bu makalenin asıl konusunu oluşturan durum şudur:

"Taraflarca bu konuda bir anlaşma yapılmamışsa, kira bedeli, bir önceki kira yılının tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla hakim tarafından, kiralananın durumu göz önüne alınarak hakkaniyete göre belirlenir." — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 344/2

Görüldüğü üzere, kira sözleşmesinde artış maddesi bulunmadığı takdirde, kanun artışı taraflardan birinin tek taraflı beyanına değil, ya taraflar arasında varılacak yeni bir mutabakata ya da hakim tarafından yapılacak bir belirlemeye bağlamaktadır.

III. "Kira Bedelini Artırmak Zorunda mıyım?"

Kira sözleşmesinde artış maddesi yoksa, kiraya verenin kirayı artırma konusunda bir yükümlülüğü bulunmamaktadır; artış talebinde bulunmak kiraya veren için bir ödev değil, bir haktır. Kiraya veren bu hakkını kullanmazsa, kira sözleşmesi eski bedel üzerinden aynen devam eder ve bu durum kiraya veren aleyhine bir hukuki sonuç doğurmaz.

Ancak kiraya veren artış talep etmek istiyorsa, bu talebin geçerli olabilmesi belirli bir usul ve süreye tabidir. Bu noktada sıklıkla düşülen bir yanılgı, artış maddesi olmayan sözleşmelerde kiraya verenin her zaman, dilediği oranda ve geriye dönük olarak artış talep edebileceği yönündeki inançtır. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadı aksini söylemektedir:

"Kira bedelinin tespiti istenen dönemin başlangıcından itibaren talep edilebilmesi için, ya kira sözleşmesinde artış şartı bulunması ya da davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan 6098 Sayılı Kanun'un 345. maddesi uyarınca, tespiti istenen kira döneminin başlangıcından en geç otuz gün önce kiracıya kira artışına ilişkin yazılı ihtarda bulunulmuş olması veya bu otuz günlük süre içinde dava açılmış olması, her iki halde de davanın yeni kira döneminin sonuna kadar açılmış olması gerekir." — Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2015/11442, K. 2016/37, T. 18.01.2016 (ayrıca bkz. E. 2014/12566, K. 2015/9235, T. 02.11.2015)

Aynı Daire yakın tarihte bu ilkeyi yeniden teyit ederek, artış maddesi olmayan sözleşmelerde kiranın uyarlanması şartlarının incelenmesi gerektiğine hükmetmiştir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2025/2638, K. 2025/3932, T. 09.09.2025). Sonuç olarak; kiraya veren bu süre ve usul şartlarına uymadan artış talep ederse, ilgili dönem için artış talebi reddedilir; ancak bu durum kiraya verenin bir sonraki dönem için usulüne uygun şekilde yeni bir talepte bulunmasını engellemez.

IV. Kira Artışı Nasıl Yapılır? Usul ve Süre Sınırları

Kira sözleşmesinde artış maddesi bulunmaması durumunda, kira bedeli şu yollarla artırılabilir:

1. Yeni dönem için taraflar arasında anlaşma sağlanması. Kiracı ve kiraya veren, yeni dönem için TÜFE tavanını aşmayacak bir kira bedeli üzerinde serbestçe anlaşabilirler. Bu, en basit ve uyuşmazlıksız yoldur.

2. Süresinde yazılı ihtar gönderilmesi veya dava açılması. Anlaşma sağlanamaması halinde Kanun'un 345. maddesi devreye girer:

"Kira bedelinin belirlenmesine ilişkin dava her zaman açılabilir. Ancak, bu dava, yeni dönemin başlangıcından en geç otuz gün önceki bir tarihte açıldığı veya kiraya veren tarafından bu süre içinde kira bedelinin artırılacağına ilişkin kiracıya yazılı bildirimde bulunulmuş olması koşuluyla, izleyen yeni kira dönemi sonuna kadar açıldığı takdirde, mahkemece belirlenecek kira bedeli, bu yeni kira döneminin başlangıcından itibaren kiracıyı bağlar." — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 345/1-2

Uygulamada bu durum, kiraya verenin ya (i) yeni dönemin başlangıcından en geç otuz gün önce kiracıya kira artış talebini içeren resmi bir yazılı ihtarname göndermesini ya da (ii) doğrudan aynı süre içinde kira tespit davası açmasını gerektirir. Bu şartlardan biri yerine getirildiğinde, mahkemece belirlenecek kira bedeli, dava daha sonra (takip eden kira döneminin sonuna kadar olmak kaydıyla) açılsa dahi yeni dönemin başından itibaren geçerli olur.

3. Zorunlu arabuluculuk. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun, 7445 sayılı Kanun'un 37. maddesiyle eklenen 18/B maddesi uyarınca, 1 Eylül 2023 tarihinden itibaren, ilamsız icra yoluyla tahliye takipleri hariç olmak üzere kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartı haline getirilmiştir. Bu durum, kira tespit davası açılmadan önce arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerektiği anlamına gelir; arabuluculuğa başvurulmasının Kanun'un 345. maddesindeki otuz günlük süreyi durdurmadığı göz önünde bulundurularak süreç zamanlamasının buna göre planlanması gerekmektedir.

Konut ve çatılı işyeri kiralarında kira bedelinin belirlenmesine ilişkin uyuşmazlıkların tahkime elverişli olup olmadığı tartışmalı olmakla birlikte, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu yakın zamanda, kiralananın niteliğine bakılmaksızın kira sözleşmelerinden doğan bu tür uyuşmazlıkların tahkime elverişli olabileceğine hükmetmiştir (Hukuk Genel Kurulu, E. 2025/502, K. 2026/15, T. 21.01.2026).

V. Kira Artış Oranı Nedir? TÜFE Hesabı Nasıl Yapılır?

Hem sözleşmesel artış tavanı hem de hakimin belirleyeceği kira bedeli için esas alınan yasal sınır, TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) on iki aylık ortalamalara göre değişim oranıdır. Bu oran, her ayın ilk haftasında Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından, artışın yürürlüğe gireceği aydan bir önceki aya ait veriler esas alınarak açıklanır.

Örneğin, TÜİK tarafından 3 Eylül 2026 tarihinde açıklanan Ağustos 2026 verilerine göre, TÜFE'nin on iki aylık ortalamalardaki değişimi %31,79 olarak gerçekleşmiştir; bu oran Eylül 2026'da yenilenen kira dönemleri için uygulanacak tavanı belirler. Bu oran her ay değiştiğinden, güncel verilerin TÜİK'in resmi istatistik sayfalarından kontrol edilmesi gerekmektedir.

Tarihsel bir not: 6098 sayılı Kanun'a 7409 sayılı Kanun'la eklenen Geçici 1. Madde ve 7456 sayılı Kanun'la eklenen Geçici 2. Madde uyarınca, 8 Haziran 2022 ile 1 Temmuz 2024 tarihleri arasında yenilenen konut kiralarında istisnai olarak %25'lik sabit bir artış tavanı uygulanmıştır. Bu geçici düzenleme sona ermiş olup günümüzde hem konut hem de çatılı işyeri kiralarında yeniden on iki aylık TÜFE ortalaması geçerlidir.

Beş yıllık kural. Taraflarca bu konuda bir anlaşma yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde ve bundan sonraki her beş yılın sonunda, yeni kira yılında uygulanacak kira bedeli; hakim tarafından TÜFE oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hakkaniyete uygun biçimde belirlenir (Kanun m. 344/3). Bu senaryoda TÜFE tavanı artık tek başına uygulanmaz, emsal kiralarla birlikte daha geniş bir "hakkaniyet" değerlendirmesinin parçası haline gelir; Yargıtay bu dönemlerde TÜFE tavanının aşılabileceğini istikrarlı bir şekilde kabul etmektedir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2026/113, K. 2026/3228, T. 20.05.2026; E. 2026/1213, K. 2026/1751, T. 30.03.2026).

Döviz cinsinden kira bedeli. Kira bedeli sözleşmede yabancı para olarak kararlaştırılmışsa, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, beş yıl geçmedikçe kira bedelinde artış yapılamaz; Kanun'un 138. maddesindeki aşırı ifa güçlüğü hükmü bu kuralın istisnasıdır (Kanun m. 344/4).

VI. Sonuç

Kira sözleşmesinde kira artış maddesinin bulunmaması, kiraya vereni kira bedelini artırma imkanından mahrum bırakmaz; ancak bu imkanın kullanılması, Kanun'un 344 ve 345. maddelerinde öngörülen oran tavanı ve süre sınırlarına sıkı sıkıya bağlıdır. Kiraya verenin artış hakkını gerekli süre ve usul dairesinde kullanmaması halinde, ilgili dönem için artış talep edilemez; fakat bu durum sonraki dönemler için hakkın kaybı anlamına gelmez. Ayrıca 2023 yılından bu yana zorunlu arabuluculuğun, kira uyuşmazlıklarında bir dava şartı olarak sürecin bir parçası haline geldiği unutulmamalıdır.

Kaynakça

Bu makalede yer alan bilgiler, yayınlandığı tarih itibarıyla yürürlükte olan mevzuat ve yargı içtihatlarına dayanmakta olup; somut bir kira uyuşmazlığında uygulanacak oran, süre ve usul, kira sözleşmesinin hükümlerine ve dosyanın özel şartlarına göre değişiklik gösterebilir. Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye niteliğinde değildir.

Uyarı:

Web sitemizde yayımlanan tüm makalelerin, içeriklerin ve görsellerin telif hakkı NISANCI | Avukatlık Ofisi'ne aittir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu No. 5846 uyarınca, içeriklerin başka bir platformda kopyalanması, çoğaltılması, özetlenmesi, yayımlanması veya ticari amaçlarla kullanılması yazılı izin alınmaksızın kesinlikle yasaktır. İzinsiz kullanım durumunda, ilgili kişiler hakkında hukuki ve cezai işlemler başlatılacaktır. Yazılı izin talepleri için lütfen firmamızın resmi iletişim adresi ile irtibata geçiniz. Sitemizde bulunan tüm içerikler genel hukuki bilgi verme amacı taşır ve hukuki tavsiye veya avukatlık hizmeti teşkil etmez. Her hukuki olayın kendi koşulları olduğundan, bu bilgilere dayanarak harekete geçilmesi sonucu doğabilecek zararlar bakımından firmamız sorumluluk kabul etmemektedir. Hukuki girişimlerde bulunmadan önce, özel duruma yönelik profesyonel hukuki destek alınmasını öneririz. Bununla birlikte, avukat meslektaşlarımız kaynak gösterdikleri sürece (web sitemize bağlantı verilerek) makale içeriklerini dilekçelerinde, hukuki görüşlerinde ve akademik çalışmalarında mesleki çalışmalarına katkı sağlamak amacıyla kullanmakta serbesttirler.

Web sitemizde yayımlanan tüm makalelerin, içeriklerin ve görsellerin telif hakkı NISANCI | Avukatlık Ofisi'ne aittir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu No. 5846 uyarınca, içeriklerin başka bir platformda kopyalanması, çoğaltılması, özetlenmesi, yayımlanması veya ticari amaçlarla kullanılması yazılı izin alınmaksızın kesinlikle yasaktır. İzinsiz kullanım durumunda, ilgili kişiler hakkında hukuki ve cezai işlemler başlatılacaktır. Yazılı izin talepleri için lütfen firmamızın resmi iletişim adresi ile irtibata geçiniz. Sitemizde bulunan tüm içerikler genel hukuki bilgi verme amacı taşır ve hukuki tavsiye veya avukatlık hizmeti teşkil etmez. Her hukuki olayın kendi koşulları olduğundan, bu bilgilere dayanarak harekete geçilmesi sonucu doğabilecek zararlar bakımından firmamız sorumluluk kabul etmemektedir. Hukuki girişimlerde bulunmadan önce, özel duruma yönelik profesyonel hukuki destek alınmasını öneririz. Bununla birlikte, avukat meslektaşlarımız kaynak gösterdikleri sürece (web sitemize bağlantı verilerek) makale içeriklerini dilekçelerinde, hukuki görüşlerinde ve akademik çalışmalarında mesleki çalışmalarına katkı sağlamak amacıyla kullanmakta serbesttirler.

Web sitemizde yayımlanan tüm makalelerin, içeriklerin ve görsellerin telif hakkı NISANCI | Avukatlık Ofisi'ne aittir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu No. 5846 uyarınca, içeriklerin başka bir platformda kopyalanması, çoğaltılması, özetlenmesi, yayımlanması veya ticari amaçlarla kullanılması yazılı izin alınmaksızın kesinlikle yasaktır. İzinsiz kullanım durumunda, ilgili kişiler hakkında hukuki ve cezai işlemler başlatılacaktır. Yazılı izin talepleri için lütfen firmamızın resmi iletişim adresi ile irtibata geçiniz. Sitemizde bulunan tüm içerikler genel hukuki bilgi verme amacı taşır ve hukuki tavsiye veya avukatlık hizmeti teşkil etmez. Her hukuki olayın kendi koşulları olduğundan, bu bilgilere dayanarak harekete geçilmesi sonucu doğabilecek zararlar bakımından firmamız sorumluluk kabul etmemektedir. Hukuki girişimlerde bulunmadan önce, özel duruma yönelik profesyonel hukuki destek alınmasını öneririz. Bununla birlikte, avukat meslektaşlarımız kaynak gösterdikleri sürece (web sitemize bağlantı verilerek) makale içeriklerini dilekçelerinde, hukuki görüşlerinde ve akademik çalışmalarında mesleki çalışmalarına katkı sağlamak amacıyla kullanmakta serbesttirler.

Gönderiyi Paylaşın

SİZE DESTEK OLMAK İÇİN HAZIRIZ

Bu konu hakkında bir sorunuz mu var?

Bizlere WhatsApp üzerinden mesaj gönderebilirsiniz; hukuk ekibimiz en kısa sürede sizinle iletişime geçecektir.

Bize WhatsApp üzerinden yazın →

SİZE DESTEK OLMAK İÇİN HAZIRIZ

Bu konu hakkında bir sorunuz mu var?

Bizlere WhatsApp üzerinden mesaj gönderebilirsiniz; hukuk ekibimiz en kısa sürede sizinle iletişime geçecektir.

Bize WhatsApp üzerinden yazın →

SİZE DESTEK OLMAK İÇİN HAZIRIZ

Bu konu hakkında bir sorunuz mu var?

Bizlere WhatsApp üzerinden mesaj gönderebilirsiniz; hukuk ekibimiz en kısa sürede sizinle iletişime geçecektir.

Bize WhatsApp üzerinden yazın →

Kiracı, ev sahibinin sözlü olarak talep ettiği artışı ödemek zorunda mıdır?

Hayır. TBK m.345 uyarınca artışın dönem başından itibaren bağlayıcı olabilmesi için yazılı bildirim veya süresinde açılmış dava aranır; salt sözlü talep, artışı hukuken bağlayıcı hâle getirmez.

Kiraya veren geçmiş dönemler için toplu kira farkı isteyebilir mi?

Süresinde ihtar çekilmemiş veya dava açılmamışsa, geçmiş (süresi geçmiş) dönemler için geriye dönük artış talep edilemez; talep ancak usulüne uygun şekilde başlatılan dönemden itibaren ileri sürülebilir.

Kira sözleşmesi süresi dolunca kendiliğinden yeni koşullarla mı devam eder?

Konut ve çatılı işyeri kiralarında belirli süreli sözleşme, süre bitiminde kendiliğinden sona ermez; taraflardan biri usulüne uygun fesih bildirimde bulunmadıkça aynı koşullarla (artış hükümleri saklı kalmak kaydıyla) bir yıl için yenilenmiş sayılır.

Kiracı tacir veya tüzel kişi ise farklı bir kural mı geçerlidir?

TBK m.344'teki artış tavanı, kiracının tacir veya tüzel kişi olduğu işyeri kiralarında da 1 Temmuz 2020 tarihinden itibaren uygulanmaktadır; bu tarihten önce sekiz yıllık bir erteleme dönemi söz konusuydu.

Kira tespit davası açmadan önce mutlaka arabulucuya mı başvurulmalı?

İlamsız tahliye takibi dışında kalan kira uyuşmazlıklarında, 1 Eylül 2023'ten itibaren dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartı olarak aranmaktadır; bu şart yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir.

Antalya'da Hukuki Yardım İçin İletişim

Aşağıdaki formu kullanarak bir soru sorabilir, hukuki durumunuzu açıklayabilir veya ilk danışmanlık talebinde bulunabilirsiniz. Tüm mesajlar dikkatle ve gizlilikle incelenmektedir. Deneyimli bir avukattan doğrudan yanıt alacaksınız.