What are the Specific Grounds for Divorce? A Comprehensive Guide to TCC Articles 161-165

Özel Boşanma Sebepleri: Belirli Vakıalara Dayalı Boşanma Süreci

Türk Medeni Kanunu'na göre boşanma davası açabilmek için kanunda açıkça belirtilen sebeplerden birinin varlığı şarttır. Genel boşanma sebeplerinden (şiddetli geçimsizlik vb.) farklı olarak Özel Boşanma Sebepleri, kanun koyucu tarafından önceden tanımlanmış belirli bir somut olaya dayanır. Bu sebepler kanunda sınırlı sayıda sayılmıştır ve hakim, bu olayların gerçekleşip gerçekleşmediğini incelemekle yükümlüdür.

1. Zina (TMK m. 161)

Madde 161 - Eşlerden biri zina ederse, diğer eş boşanma davası açabilir.

Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve “her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer.”

Affeden tarafın dava hakkı yoktur.

Zina, eşlerden birinin evlilik birliği devam ederken bir başkasıyla cinsel ilişkiye girmesidir.

• Mutlak Bir Sebeptir: Zina olgusunun kanıtlanması durumunda, mahkemenin bu durumun evliliği çekilmez hale getirip getirmediğini araştırmasına gerek kalmadan boşanma kararı verilmelidir.

• Hak Düşürücü Süre: Zina sebebine dayalı dava açma hakkı, boşanma sebebinin öğrenilmesinden itibaren 6 ay ve her halde zinanın üzerinden 5 yıl geçmekle düşer.

2. Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış (TMK m. 162)

Madde 162 - Eşlerden her biri diğeri tarafından hayatına kastedilmesi veya kendisine pek kötü davranılması ya da ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir.

Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde bu sebebin doğumunun üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer.

Affeden tarafın dava hakkı yoktur.

Bu madde altında üç farklı ağır kusur düzenlenmiştir:

• Hayata Kast: Bir eşin diğerini öldürme niyetini fiilen ortaya koymasıdır.

• Pek Kötü Davranış: Eşin vücut bütünlüğüne veya sağlığına yönelik ağır saldırılar (işkence, acımasızca darp vb.) bu kapsama girer.

• Onur Kırıcı Davranış: Eşi küçük düşürmek amacıyla yapılan ağır hakaret ve saldırılardır.

• Bu sebepler mutlak boşanma sebepleri arasında yer alır; yani olayın ispatı boşanma kararı için yeterlidir.

3. Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme (TMK m. 163)

Madde 163 - Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu sebeplerden ötürü onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, bu eş her zaman boşanma davası açabilir.

• Küçük Düşürücü Suç İşleme: Eşlerden birinin yüz kızartıcı veya ağır bir suç işlemesi durumudur.

• Haysiyetsiz Hayat Sürme: Toplumun genel ahlak anlayışıyla bağdaşmayan yaşam tarzının (kumar bağımlılığı, fuhuş vb.) süreklilik arz etmesidir.

• Nisbi Bir Sebeptir: Sadece suçun işlenmiş olması yetmez; bu durumun diğer eş için ortak hayatı çekilmez hale getirdiğinin de ispatlanması gerekir.

4. Terk (TMK m. 164)

Madde 164 - (6217 sayılı ve 31.03.2011 tarihli Kanunun 19. maddesi ile değişik) 1 Eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk ettiği veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmediği takdirde ayrılık, en az altı ay sürmüş ve bu durum devam etmekte ve istem üzerine hâkim “veya noter” tarafından yapılan ihtar sonuçsuz kalmış ise; terk edilen eş, boşanma davası açabilir. Diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır.

(6217 sayılı ve 31.03.2011 tarihli Kanunun 19. maddesi ile değişik) Davaya hakkı olan eşin istemi üzerine hâkim “veya noter”, esası incelemeden yapacağı ihtarda terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ve dönmemesi hâlinde doğacak sonuçlar hakkında uyarıda bulunur. Bu ihtar gerektiğinde ilân yoluyla yapılır. Ancak, boşanma davası açmak için belirli sürenin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamaz ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz.

Eşlerden birinin, evlilik yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla ortak konutu haklı bir sebep olmaksızın bırakıp gitmesidir.

• Süre Şartı: Terk eyleminin en az 6 ay sürmüş olması ve yapılan ihtarın sonuçsuz kalması gerekir.

• Mutlak Sebeptir: Şartlar oluştuğu takdirde evliliğin çekilmez hale gelip gelmediğine bakılmaksızın boşanma kararı verilir.

5. Akıl Hastalığı (TMK m. 165)

Madde 165 - Eşlerden biri akıl hastası olup da bu yüzden ortak hayat diğer eş için çekilmez hâle gelirse, hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmek koşuluyla bu eş boşanma davası açabilir.

Eşlerden birinin iyileşmesi mümkün olmayan bir akıl hastalığına tutulması durumudur.

• Sağlık Kurulu Raporu: Hastalığın iyileşmesinin olanaksız olduğu resmi sağlık kurulu raporu ile belgelenmelidir.

• Nisbi Sebeptir: Bu hastalık nedeniyle ortak hayatın diğer eş için çekilmez hale gelmiş olması şarttır.

Sonuç: Hukuki Hakların Korunması

Özel boşanma sebepleri, ispat yöntemleri ve hak düşürücü süreler bakımından oldukça teknik detaylar içermektedir. Davanın mutlak mı yoksa nisbi mi olduğu, mahkemeye sunulacak delillerin niteliğini doğrudan etkiler.

Antalya bölgesindeki özel boşanma sebeplerine dayalı davalarınız ve hukuki süreçlerin takibi için Antalya’daki boşanma avukatlarından danışmanlık alarak hak kaybı yaşanmasının önüne geçebilirsiniz.

Not: Bu makale 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.