Genel Boşanma Sebepleri: Evliliği Sona Erdiren Temel Durumlar

Türk hukuk sisteminde boşanma süreci, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nda (TMK) titizlikle düzenlenmiştir. Boşanma sebepleri, kanunda emredici nitelikte ve sınırlı sayıda (numerus clausus) belirtilmiştir; yani kanunda yazmayan bir sebeple boşanma davası açılamaz. Boşanma nedenleri doktrinde; konularına göre (özel-genel) ve etkilerine göre (mutlak-nisbi) olmak üzere iki ana gruba ayrılır.

Bu makalede, halk arasında "şiddetli geçimsizlik" olarak da bilinen ve en sık başvurulan yöntem olan Genel Boşanma Sebeplerini inceleyeceğiz.

Genel Boşanma Sebebi Nedir?

Genel boşanma sebepleri, özel sebeplerin (zina, hayata kast vb.) aksine, belirli bir tekil olaya dayanmaz. Bu sebepler, önceden her evlilik için standart olarak belirlenemeyen, evliliğin temelinden sarsılmasına yol açan her türlü olayı kapsayabilir. TMK'nın 166. maddesinde düzenlenen bu sebepler şunlardır:

• Evlilik birliğinin sarsılması (TMK m. 166/1-2)
  
  

• Anlaşmalı boşanma (TMK m. 166/3)
  
  

• Eylemli (fiili) ayrılık (TMK m. 166/4)
  
  

1. Evlilik Birliğinin Sarsılması (TMK m. 166 f. I-II)

Bu sebep, uygulamada en yaygın görülen boşanma türüdür. Kanun maddesi şu şekildedir:

"Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir."

Bu Sebebin Özellikleri:

• Nisbi Bir Sebeptir: Sadece bir olayın (örneğin tartışma veya ilgisizlik) ispatlanması yetmez; bu olayın ortak hayatı diğer eş için "çekilmez" hale getirdiğinin de kanıtlanması gerekir.
  
  

• Hâkimin Takdir Yetkisi: Meydana gelen olayların evliliği temelinden sarsıp sarsmadığına hâkim karar verir. Hâkim, takdir hakkını kullanırken yargı kararlarından ve bilimsel görüşlerden yararlanır.
  
  

• Geniş Kapsamlıdır: Hakaret, güven sarsıcı davranışlar, eşin ailesine saygısızlık gibi çok çeşitli vakıalar bu kapsama girebilir.
  
  

2. Anlaşmalı Boşanma (TMK m. 166 f. III)

Eşlerin boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu üzerinde mutabık kalarak evliliği sona erdirmeleridir. Kanun bunu mutlak bir boşanma sebebi olarak kabul eder.

Anlaşmalı Boşanma Şartları:

1. Süre: Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması şarttır.

2. Birlikte Başvuru: Eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davanın diğeri tarafından kabul edilmesi gerekir.

3. Hâkim Huzurunda Beyan: Eşlerin iradelerini bizzat hâkim önünde açıklamaları zorunludur.

4. Protokol: Hâkimin, boşanmanın mali sonuçları (nafaka, tazminat) ve çocukların velayeti ile ilgili düzenlemeyi uygun bulması gerekir.

Bu durumda hâkim, evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığını araştırmaz; şartlar oluşmuşsa boşanma kararı verilir.

3. Eylemli Ayrılık Sebebiyle Boşanma (TMK m. 166 f. IV)

Halk arasında "üç yıl ayrı kalma" olarak bilinen bu durum, daha önce açılmış ve reddedilmiş bir davanın ardından gelen süreçtir.

Eylemli Ayrılığın Koşulları:

• Herhangi bir sebeple açılmış bir boşanma davasının mahkemece reddedilmiş olması gerekir.

• Ret kararının kesinleştiği tarihten itibaren 3 yıl geçmiş olmalıdır.

• Bu 3 yıl boyunca eşlerin "ortak hayatı" yeniden kuramamış olmaları şarttır.

Bu şartlar gerçekleştiğinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verilir. Bu da mutlak bir sebep olarak kabul edilir; yani 3 yıllık ayrılık ispatlanırsa hâkim boşanmaya karar vermek zorundadır.

Sonuç: Hukuki Süreçte Dikkat Edilmesi Gerekenler

Boşanma davaları, sadece duygusal bir ayrılık değil, aynı zamanda ciddi mali ve hukuki sonuçları olan süreçlerdir. Genel boşanma sebeplerine dayanarak dava açıldığında, özellikle "evlilik birliğinin sarsılması" durumunda vakıaların doğru ispat edilmesi (tanık, mesaj kayıtları, diğer belgeler) hayati önem taşır.

İster anlaşmalı ister çekişmeli olsun, hak kaybına uğramamak için sürecin profesyonel bir şekilde yönetilmesi gerekir. Velayet, iştirak ve yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat gibi kalemler davanın en kritik noktalarıdır.

Antalya bölgesindeki boşanma davalarınız, velayet uyuşmazlıkları ve protokol hazırlama süreçleriniz için Antalya'da bulunan uzman boşanma avukatlarından profesyonel hukuki destek alabilirsiniz. 

Not: Bu makale 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve güncel Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları ışığında hazırlanmıştır.