Öğrenci İkamet İzni

Öğrenci ikamet izni, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 38 ila 41. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar ise aynı Kanun'un Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 35 ila 39. maddelerinde ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.

Öğrenci İkamet İzni Nedir ve Kimler Alabilir?

Kanun'un 38. maddesi, öğrenci ikamet izninin kapsamını şu şekilde belirlemiştir:

"Türkiye'de bir yükseköğretim kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans ya da doktora öğrenimi görecek yabancılara öğrenci ikamet izni verilir."

Buna ek olarak, ilk ve orta derecede öğrenim görecek yabancılar da belirli koşulların sağlanması hâlinde bu izinden yararlanabilmektedir. Kanun'un 38. maddesinin ikinci fıkrası bu durumu şu şekilde düzenlemektedir:

"Bakımı ve masrafları gerçek veya tüzel kişi tarafından üstlenilen ilk ve orta derecede öğrenim görecek yabancılara, velilerinin veya yasal temsilcilerinin muvafakatiyle öğrenimleri süresince birer yıllık sürelerle öğrenci ikamet izni verilebilir ve uzatılabilir."

Öğrenci ikamet izninin kapsamına giren başlıca eğitim düzeyleri şunlardır: ilk ve orta öğretim (belirli koşullarla), ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora, Tıpta Uzmanlık Eğitimi (TUS) ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi (DUS).

Aile İkamet İzni Olan Öğrenciler

Aile ikamet izni bulunan ilk ve ortaöğretim öğrencileri, 18 yaşına kadar ayrıca bir öğrenci ikamet izni almak zorunda değildir. Ancak 18 yaşını dolduran ve ortaöğretime devam eden öğrencilerin öğrenci ikamet izni alması gerekmektedir.

Kamu Kurumları Aracılığıyla Gelenler

Kanun'un 38. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca kamu kurum ve kuruluşları aracılığıyla Türkiye'ye gelerek öğrenim görecek yabancılara öğrenim süresince ikamet izni verilebilmektedir.

Aile Üyelerine Sağlanan Haklar

Kanun, bu konuda önemli bir sınırlama öngörmektedir. Madde 38(3) uyarınca:

"Öğrenci ikamet izni, öğrencinin anne ve babası ile diğer yakınlarına, ikamet izni alma konusunda hiçbir hak sağlamaz."

Öğrenci ikamet izni yalnızca öğrencinin eşine ve çocuklarına aile ikamet izni başvurusunda destekleyici olma hakkı tanımaktadır. Ebeveynler ve diğer aile bireyleri bu haktan yararlanamamaktadır.

İznin Süresi

Öğrenci ikamet izninin süresi, öğrenim programının uzunluğuna göre belirlenmektedir. Kanun'un 38. maddesinin dördüncü fıkrası şu hükmü içermektedir:

"Öğrenim süresi bir yıldan kısa ise öğrenci ikamet izni süresi öğrenim süresini aşamaz."

İlk ve ortaöğretim öğrencilerine ise öğrenim süresince birer yıllık sürelerle izin verilebilmekte ve uzatılabilmektedir.

Başvuru Şartları

Kanun'un 39. maddesi, öğrenci ikamet izninde aranan koşulları şu şekilde sıralamaktadır:

"a) 38 inci madde kapsamındaki bilgi ve belgeleri ibraz etmek, b) 7 nci madde kapsamına girmemek, c) Türkiye'de kalacağı adres bilgilerini vermek."

Madde 7 kapsamına girmeme koşulu, başvuru sahibinin kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmaması anlamına gelmektedir.

Sağlık Sigortası

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri çerçevesinde, ilk kayıt tarihinden itibaren üç ay içinde genel sağlık sigortalısı olmak için talepte bulunan yabancı öğrencilerden ayrıca sağlık sigortası istenmez. Ancak bu süre içinde başvuruda bulunmayarak genel sağlık sigortalısı olma hakkını kaybedenlerden özel sağlık sigortası yaptırmaları istenmektedir.

Üniversite, Fakülte veya Bölüm Değişikliği

Yükseköğrenim öğrencilerinin eğitim kurumu veya programlarında değişiklik yapması hâlinde uygulanacak usul, değişikliğin niteliğine göre farklılık göstermektedir.

Aynı ilde fakülte veya bölüm değişikliği: Öğrenciliğe ara verilmemesi ve süresi içinde bildirimde bulunulması kaydıyla mevcut ikamet izni geçerliliğini korur. İkamet izni öğrenim süresinden kısa ise iznin bittiği tarihten itibaren öğrenim süresi kadar uzatılır.

Farklı bir ile geçiş: Öğrenime devam edilecek ilin valiliğince mevcut ikamet izni kesilerek yeni öğrenim süresi kadar ikamet izni düzenlenir.

Öğrencilerin Çalışma Hakkı

Kanun'un 41. maddesi, yabancı öğrencilerin çalışma koşullarını açıkça düzenlemektedir:

"Türkiye'de örgün öğrenim gören ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri, çalışma izni almak kaydıyla çalışabilirler. Ancak, ön lisans ve lisans öğrencileri için çalışma hakkı, ilk yıldan sonra başlar."

Yüksek lisans ve doktora öğrencileri birinci yıldan itibaren çalışma iznine başvurabilirken, ön lisans ve lisans öğrencileri bu haktan ancak ikinci yıldan itibaren yararlanabilmektedir. Çalışma izni başvuruları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na yapılmaktadır.

Red, İptal ve Uzatılmama Hâlleri

Kanun'un 40. maddesi, öğrenci ikamet izninin verilmeyeceği, iptal edileceği veya uzatılmayacağı durumları şu şekilde düzenlemektedir:

"a) 39 uncu maddede aranan şartların karşılanmaması veya ortadan kalkması, b) Öğrenimin sürdürülemeyeceği konusunda kanıtların ortaya çıkması, c) Öğrenci ikamet izninin, veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi, ç) Hakkında geçerli sınır dışı etme kararı veya Türkiye'ye giriş yasağı bulunması."

Sonuç

Öğrenci ikamet izni, Türkiye'de eğitim görmek isteyen yabancı uyruklu kişiler için düzenlenmiş kapsamlı bir hukuki statüdür. Başvuru koşulları görece sade olmakla birlikte; eğitim düzeyi, kurum değişikliği ve çalışma hakkı gibi konularda dikkat edilmesi gereken önemli ayrıntılar bulunmaktadır.

Bireysel durumunuza göre doğru değerlendirme yapılabilmesi ve sürecin eksiksiz yönetilebilmesi için uzman bir avukattan hukuki danışmanlık almanız tavsiye edilir. Gerekli belgeler ve başvuru sürecine ilişkin ayrıntılı bilgiye ilgili makalelerimizden ulaşabilirsiniz.